Πώς μπορεί ένας σχολικός λαχανόκηπος να γίνει υπαίθρια τάξη και χώρος συνάντησης για ολόκληρη τη γειτονιά;
Με το έργο PLANT - Participation, Learning & Action for Nutritional Transition, στηρίξαμε τρεις σχολικές κοινότητες της Θεσσαλονίκης για να αξιοποιήσουν τους λαχανόκηπούς τους ως ζωντανούς χώρους περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, συλλογικής φροντίδας και δημιουργίας. Συνδέσαμε την καλλιέργεια της τροφής με την καθημερινή μάθηση και ανοίξαμε τις σχολικές αυλές σε παιδιά, εκπαιδευτικούς, γονείς και κατοίκους της γειτονιάς.
Το PLANT αναπτύχθηκε στο 31ο, το 41ο και το 53ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης, συνεχίζοντας τη συνεργασία μας με τις κοινότητες που είχαν συμμετάσχει στη δημιουργία των λαχανόκηπων. Στόχος μας ήταν να ενισχύσουμε τη βιωσιμότητα αυτών των πράσινων υποδομών, δίνοντας στις σχολικές κοινότητες γνώσεις, εργαλεία και ευκαιρίες για να τις εντάξουν στη σχολική ζωή.
Από τον κήπο στη μάθηση
Υλοποιήσαμε 12 βιωματικά εργαστήρια γύρω από την αστική καλλιέργεια, την περμακουλτούρα και τη βιώσιμη τροφή. Τα παιδιά καλλιέργησαν, παρατήρησαν, συνεργάστηκαν και αποτύπωσαν μέσα από φωτοϊστορίες τη σχέση τους με τον κήπο και τη σχολική αυλή.
Παράλληλα, πραγματοποιήσαμε έξι επιμορφωτικές συναντήσεις για 45 εκπαιδευτικούς, εξερευνώντας τρόπους σύνδεσης του λαχανόκηπου με το σχολικό πρόγραμμα. Δημιουργήσαμε επίσης ένα εκπαιδευτικό εγχειρίδιο για τη συλλογική και βιώσιμη φροντίδα των σχολικών λαχανόκηπων.
Από το σχολείο στη γειτονιά
Σε τρεις ανοιχτές σχολικές γιορτές, οι λαχανόκηποι έγιναν αφορμή για συγκομιδή, συλλογικό μαγείρεμα και κοινά τραπέζια. Τα παιδιά συνδιαμόρφωσαν τις γιορτές μαζί με τους εκπαιδευτικούς τους και ανέλαβαν ρόλους στην προετοιμασία, τη φιλοξενία και την παρουσίαση της δουλειάς τους. Οι οικογένειες συναντήθηκαν στην αυλή και μοιράστηκαν γεύσεις, εμπειρίες και ιστορίες γύρω από την τροφή.
Από τη σχολική εμπειρία στον δημόσιο διάλογο
Οι δημιουργίες και οι φωτοϊστορίες των σχολικών κοινοτήτων παρουσιάστηκαν στην έκθεση «WONDER CITY: Planting our urban present together» στο MOMus–Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, σε συνέργεια με το WONDER Schools και στο πλαίσιο της Μπιενάλε Θεσσαλονίκης. Η έκθεση έδωσε χώρο στις φωνές των παιδιών και κάλεσε το κοινό να σκεφτεί τη σχέση της πόλης με τη φύση, την τροφή και τη συλλογική ζωή.
Στη συμμετοχική δράση «Συνδαιτυμόνες», εκπαιδευτικοί, εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, ακαδημαϊκοί και άνθρωποι των κοινοτικών πρωτοβουλιών συναντήθηκαν γύρω από ένα κοινό τραπέζι. Μέσα από τον διάλογο, τη γραφή και το κέντημα δημιουργήθηκε ένα συλλογικό τραπεζομάντηλο–μανιφέστο, που αποτύπωσε αξίες και προσδοκίες για το Δίκτυο Σχολικών Λαχανόκηπων Θεσσαλονίκης.
Το PLANT ενίσχυσε τη χρήση των σχολικών λαχανόκηπων ως υπαίθριων τάξεων και χώρων κοινοτικής συνάντησης. Η εμπειρία, τα εκπαιδευτικά εργαλεία και οι συνεργασίες του αποτελούν βάση για να υποστηρίξουμε περισσότερα σχολεία στη συλλογική καλλιέργεια και φροντίδα των αυλών τους.
Το έργο υλοποιήθηκε από τη Μαμαγαία από τον Φεβρουάριο έως τον Νοέμβριο του 2025, με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα Connect New European Bauhaus 2025.
